NL

Artrose - Knieprothese

Wat is het? 

Artrose of slijtage van de knie wordt komt typisch vooral bij oudere mensen voor. Het wordt gekenmerkt door een algemene slijtage van de knie: naast het verdunnen en verdwijnen van het kraakbeen gaat ook de kwaliteit van de meniscus erop achteruit. Hierdoor verliezen deze structuren hun schokdempende functie wat leidt tot overbelasting van het onderliggende bot. Er bestaat een typische mechanische, belastingsgebonden pijn. Ook zwelling, warmte en stijfheid kan optreden. Dit alles leidt tot verlies van functie zoals minder ver kunnen stappen, moeilijk rechtkomen uit een stoel, last bij trappen doen. Aanvankelijk zijn de klachten wisselend, goede en slechte dagen worden ervaren. Op lange termijn zullen de klachten echter steeds belangrijker worden. Bij meer ernstige vormen van arthrose kan er ook een vervorming van de knie optreden waardoor er X of O-benen kunnen ontstaan.

  

Een belangrijk onderzoek bij artrose zijn de RX-foto’s. Deze worden best gemaakt terwijl de patiënt rechtstaat zodat de vernauwing van het gewricht goed kan geapprecieerd worden. Een NMR-scan is in vele gevallen overbodig. Artrose kan nog steeds niet genezen worden. De behandeling bestaat aanvankelijk uit symptoombestrijding met pijnstillers en ontstekingsremmers. Ook spierversterking en aanpassing van de belasting wordt geadviseerd. Een brace kan hierbij hulp bieden. Bij overgewicht kan een gewichtsreductie van 10% veel verbetering bieden. Tot slot kunnen er ook inspuiting in de knie toegediend worden, ofwel met een gel of met een krachtige ontstekingsremmer. Als de conservatieve behandeling faalt, is de volgende stap een operatie. Bij ver gevorderde slijtage is de enige optie een knieprothese. Belangrijk hierbij is dat de patiënt voldoende klachten heeft en de knie voldoende slijtage vertoont, vooraleer er tot deze operatie wordt overgegaan. Bij minder uitgesproken vormen van slijtage dienen andere opties zoals een arthroscopie of een osteotomie overwogen te worden.

Video: uitleg artrose

Osteotomie

Een osteotomie is een operatie waarbij de as van het been gecorrigeerd of veranderd wordt. Jonge patiënten die als gevolg van een asafwijking (X-been of O-been) vroegtijdig artrose ontwikkelen komen hiervoor in aanmerking. Op deze manier kan de belasting op het kraakbeen verminderd worden en dus de ontwikkeling van artrose uitgesteld worden. Op die manier kan voorkomen worden dat er op relatief jonge leeftijd een knieprothese geplaatst moet worden. Het voordeel van deze ingreep ten opzichte van de knieprothese is namelijk dat de eigen knie volledig behouden blijft waardoor deze meer natuurlijk aanvoelt en dikwijls meer (sport)belasting aan kan.

Tijdens de operatie wordt het bot bijna volledig doorgezaagd, gekanteld en vastgezet met een plaat met schroeven.

 

Afhankelijk van waar de afwijking zich bevind, gebeurt dit boven de knie (dijbeen) of eronder (scheenbeen). Doorgaans blijft de patiënt 2-3 dagen in het ziekenhuis. Na de ingreep zal je een 6-tal weken met krukken moeten stappen en een werkonbekwaamheid van 3 tot 6 maand moet voorzien.

Knieprothese

De knieprothese is de ultieme behandeling van artrose. Bij sterke slijtage van de knie en onvoldoende verbetering  van de klachten met pijnmedicatie is een knieprothese een zeer goede behandeling. De Lange termijn resultaten met de huidige implantaten tonen een overleving van 95% op 15 jaar en 85% op 20 jaar. De meeste patiënten kunnen dan ook met hun knieprothese verder voor de rest van hun leven. Er zijn verschillende types knieprotheses: de totale knieprothese, de unicondylaire knieprothese (of halve knieprothese) en de patellofemorale knieprothese (of knieschijf prothese). De volledige of totale knieprothese is de meest frequent geplaatste knieprothese. Deze wordt gebruikt als de volledige knie versleten is. Tijdens de ingreep wordt het beschadigde kraakbeen verwijderd en vervangen door een nieuwe metalen bekleding van een 9-tal mm dik. Deze knieprothese wordt met een soort botlijm of cement op het dijbeen en scheenbeen wordt vastgezet. Tussen de 2 metalen componenten komt een kunststof component uit zeer harde en slijtvaste polyethyleen waarover de knie soepel kan plooien en strekken. Dit alles gebeurt via een spiersparende techniek waardoor de revalidatie sneller verloopt.

 

De halve knieprothese of de unicondylaire knieprothese wordt geplaatst als er slechts een deel van de knie versleten is (binnen- of buitenzijde). Niet iedereen komt hiervoor dus in aanmerking. Het grote voordeel van dit type knieprothese is dat een groot deel van de eigen knie, inclusief de kruisbanden, kan behouden worden. Dit betekent voor de patiënten dan ook een snellere revalidatie en een knie die stabieler en meer natuurlijk aanvoelt. Ook op lange termijn heeft de halve knieprothese ondertussen bewezen van minstens even lang mee te gaan als de totale knieprothese.

De patellofemorale prothese of de knieschijfprothese is een soort halve knieprothese voor mensen met enkel slijtage aan de knieschijf. De voordelen zijn dezelfde als voor de halve knieprothese: een groot deel van de eigen knie, inclusief de kruisbanden, kan behouden worden. Door het plaatsen van de knieprothese verwijnt de activiteitsgebonden pijn en verbetert de mobiliteit van de knie. Na de revalidatie moet de knie vlot kunnen plooien. Ook het volledig strekken van de knie is heel belangrijk. Met een knieprothese mag of moet men actief zijn: wandelen, fietsen, zwemmen, fitness zijn allemaal geen probleem. Contactsporten zijn echter niet aangeraden. Na de operatie blijft de patient meestal 4-5 dagen in het ziekenhuis met nadien een 6-tal weken revalidatie met kinesitherapie.

 


Knieprothese robot-geassisteerd: Intelligente robot gebruikt tijdens knie-operaties

Door het inschakelen van de robot kan de positie van de knieprothese individueel aangepast worden aan de specifieke anatomie en biomechanica van de patiënt. AZ Delta in Roeselare schakelt vanaf april 2018 een hoog-kwalitatieve operatierobot (Mako) in voor gebruik tijdens knieprothese. De Mako helpt de chirurg met het bepalen van de optimale positie van de knieprothese op maat van iedere individuele patiënt. Na deze berekening helpt de Mako om dit plan uit te voeren door de knieprothese ook uiterst nauwkeurig in te planten. Ook in Limburg (Genk en Overpelt) wordt dit type van spitstechnologie aangeboden, als enige ziekenhuizen in België. De knierobot helpt tijdens de operatie niet alleen met het maken van de beenderige coupes, op basis van artificiële intelligentie bezorgt de Mako-robot de chirurg ook belangrijke bijkomende informatie. Dr. Philip Winnock de Grave vertelt: ‘De Mako robot doet verschillende zaken tijdens de operatie. Ten eerste de chirurg extra informatie verschaffen over de specifieke anatomie en biomechanica van de specifieke patiënt. Op die manier kan vooraf de meest optimale positie van de knieprothese, bij iedere individuele patiënt bepaald worden.’ Dr. Thomas Luyckx gaat verder: ‘Zodra de optimale positie van de knieprothese bepaald is helpt de robot dan via een een robot-gestuurde arm om het plan om te zetten in de praktijk door zeer precieze beenderige coupes te maken tot 0.5mm en 0.5° nauwkeurig’. ‘Met deze robot kunnen we nu als chirurg heel nauwkeurig het doel bepalen en ook dit target effectief halen. Je kan de Mako-knierobot vergelijken met de cockpit van een Airbus waardoor de piloot in staat is om systematisch te landen op een landingsbaan van slechts 5 meter breed’ aldus Dr. Philip Winnock de Grave. ‘Een ander voordeel van de robot is dat tijdens het zagen de weefsels maximaal gespaard worden. Zodra het zaagblad uit het bot komt stopt de zaagmotor; dit wordt haptische feedback genoemd. Op deze manier wordt het chirurgisch trauma verder verlaagd wat een vlotte en snelle revalidatie bewerktstelligt. Het risico op complicaties wordt hierdoor zo klein mogelijk gehouden’ zegt Dr. Thomas Luyckx. Robots worden al langer gebruikt in de operatiezaal, maar nu worden voor de eerste maal in ons land ook intelligente robots ingezet voor de plaatsing van knieprothese. ‘Door een kwaliteitsvolle en multidisciplinaire aanpak is de dienst Orthopedie in Roeselare een toonaangevende dienst. Alle subspecialiteiten binnen de orthopedie kunnen binnen de dienst aangeboden worden. De introductie van deze intelligente robot in de operatiezaal is een heel bewuste keuze van ons ziekenhuis. De robot wordt ingezet op de Campus Brugsesteenweg. Dit is onze gespecialiseerde, niche-campus waar al onze locomotorische disciplines gevestigd zijn en op een sterke verweven manier samenwerken.’ vertelt Johan Hellings, directeur van het ziekenhuis.  Deze robot-chirurgie zal aangeboden worden op de Campus Brugsesteenweg van AZ Delta in Roeselare door alle knie-specialisten.

 

Tot slot zijn er nog een aantal nieuwe ontwikkelingen in de maak waarin Orthopedie Roeselare een voortrekkende rol speelt. Zo gebruiken we in sommige gevallen instrumenten voor het plaatsen van de prothese die op maat van de patient zijn gemaakt. Zo wordt de nauwkeurigheid van plaatsing vergroot. Recent is ook een totale knieprothese ontwikkeld waarbij zowel de voorste als de achterste kruisband behouden blijven. Zo krijgt de totale knieprothese een aantal voordelen van de halve knieprothese met name meer stabiliteit. Verder zijn we mee betrokken in de ontwikkeling van een nieuwe chirurgische techniek waarbij een totale knieprothese, in tegenstelling tot de huidige technieken, volledig volgens de anatomie van de patient geplaatst wordt: anatomisch of kinematisch alignment. De eerste resultaten zijn veelbelovend en tonen een sneller herstel en betere functie van de knie. Tot slot werken we mee aan de ontwikkeling van een knieprothese die volledig op maat van de patient wordt gemaakt. Deze zal binnenkort beschikbaar zijn voor de Belgische markt. Een aantal van deze technieken zit nog in de onderzoeksfase maar een aantal zijn ook al in gebruik. Spreek er over met uw arts indien u vragen hebt.

Video: Joint Care Zorgpad

Video: uitleg knieprothese

Video: techniek knieprothese

Video: techniek knieprothese

Revisie knieprothese

Een revisie knieprothese is een operatie waarbij een eerder geplaatste knieprothese die versleten is, niet goed werkt of los geraakt is, terug vervangen wordt. Voor er beslist wordt tot een revisie operatie is het steeds belangrijk om de oorzaak van het probleem grondig te onderzoeken. Hiervoor zal de arts in de knie prikken om het vocht te onderzoeken en een aantal bijkomende beeldvorming uitvoeren. Een revisie ingreep is echt maatwerk waarbij de specifieke problemen worden aangepakt. En dit kan voor iedere patiënt anders zijn. De eerder geplaatste delen worden afhankelijk van het probleem geheel of gedeeltelijk verwijderd en vervangen door nieuwe. De revisie prothese is meestal voorzien van stelen voor een betere verankering in het bot. Een revisie operatie is een zwaardere operatie dan een eerste knieprothese en vraagt doorgaans ook een langere revalidatie.

Meer info over aandoeningen van de Knie